Zajdel ostrzega!

Literatura fantastycznonaukowa, traktowana jako jedynie rozrywkowa, bywa często marginalizowana. Takiemu postrzeganiu gatunku kłam zadaje twórczość Janusza A. Zajdla. Korzystając z konwencji science fiction, poruszał doniosłe problemy społeczne i polityczne.

Pierwsza interpretacja, która nasuwa się w związku z napisaną na początku lat osiemdziesiątych Limes inferior (Warszawa, 1982), dotyczy ówczesnej sytuacji komunistycznej Polski, zagrożonej interwencją radziecką. Ujarzmione społeczeństwo nie jest jednak trzymane w ryzach tak silnie, jak to się wydaje. W systemie istnieje wiele wyłomów i zachowań nielegalnych do pewnego stopnia tolerowanych przez rządzących. Pozory pełnej spolegliwości podtrzymywane są na potrzeby potencjalnego najeźdźcy. Działania władców powieściowego Argolandu, z konieczności lawirujących pomiędzy własnymi obywatelami a wszechpotężnymi Obcymi, przypominają dylematy kierownictwa partyjnego sprzed lat.

Na poziomie życia przeciętnego człowieka Limes inferior bliższe jest jednak teraźniejszości, co więcej – wydaje się nawet prorocze. Wszyscy mieszkańcy Argolandu wyposażeni są w Klucz, stanowiący nieodzowne akcesorium ich egzystencji. Na każdym kroku, w każdej sytuacji życiowej muszą się nim posługiwać, co sprawia, że władza może obserwować ich poczynania, idąc tropem pozostawionych w ten sposób śladów. Do złudzenia przypomina to dzisiejszy świat, w którym za sprawą coraz powszechniej używanych kart płatniczych, telefonów komórkowych i internetu ograniczamy wydatnie naszą prywatność, umożliwiając zlokalizowanie nas i precyzyjne odtworzenie naszych zachowań. O ile jednak obywatelom Argolandu narzucono taki model życia – przetrwanie bez Klucza choćby jednego dnia, jak przekonuje się główny bohater, jest niemożliwe – to my, z własnej nieprzymuszonej woli, poddajemy się stopniowo podobnemu zniewoleniu, ślepo wierząc w to, że postęp techniczny pozbawiony jest wad.

Świat, który Zajdel zarysował na kartach swej powieści, został ponadto zracjonalizowany i automatyzowany. Skoro wszystko niemal wykonują maszyny, ludzie nie przedstawiający żadnej wartości jako siła robocza są warstwie rządzącej potrzebni tylko jako konsumenci. Ogłupia się ich więc stale za pomocą alkoholu i kultury masowej, by nie mogli przejrzeć na oczy i zorientować się w rzeczywistym stanie rzeczy. Także i to zjawisko nie może być traktowane jedynie jako wytwór bogatej wyobraźni autora, ale powinno stanowić ostrzeżenie dla współczesnych i potomnych.

Admin
Create content
Logowanie
Nawigacja
Markdown filter tips
## Header 2 ##
### Header 3 ###
#### Header 4 ####
##### Header 5 #####
(Hashes on right are optional)

Link [Drupal](http://drupal.org)

Inline markup like _italics_,
 **bold**, and `code()`.

> Blockquote. Like email replies
>> And, they can be nested

* Bullet lists are easy too
- Another one
+ Another one

1. A numbered list
2. Which is numbered
3. With periods and a space

And now some code:
    // Code is indented text
    is_easy() to_remember();